  |
interview in Teek! Magazine (februari 1997) In Teek! Magazine van februari 1997 stond er een interview met Merho, de geestelijke vader van (de) Kiekeboe(strip). De cover van dat Magazine werd speciaal ontworpen door Merho. Het interview zelf bestond uit een kijktest, waarbij de interviewers (Gert Meesters en Michel Kempeneers) video-fragmenten toonden aan Merho, die dan mocht raden naar de titel en naar de link met Kiekeboe of zichzelf. "Met verzamelaars heb ik wat moeite." Op 15 februari wordt de strip Kiekeboe twintig jaar oud. Toen auteur Merho (48) in 1977 begon aan een Vlaamse dagbladstrip, verklaarde iedereen hem voor gek. Maar de tijd heeft hem gelijk gegeven: in 71 albums werd Kiekeboe de tweede strip van Vlaanderen met een oplage van 100.000 exemplaren per nieuw verhaal. Op het eerste gezicht zou je kunnen denken dat Merho het succes voornamelijk te danken heeft aan een vakkundige nabootsing van illustere stripvoorgangers: Vandersteen (voor wie Merho nog Jerom en Tits heeft gemaakt), Sleen (van Nero) en Pom (van Piet Pienter en Bert Bibber). Maar er is meer aan de hand. Merho's grote voorbeelden zijn niet alleen striptekenaars, maar ook allerlei komieken. Als een volleerd chirurg ontleedt hij andermans humor. De invloed van allerlei humoristen op Merho's humor is duidelijk als je een album leest. Maar dat Merho ook flink wat filmische bronnen gebruikt voor Kiekeboe, ligt minder voor de hand. Om die invloeden bloot te leggen, stelden we voor hem een kijktest te laten doen. Onze rol beperkte zich tot af en toe een andere band in de recorder te stoppen en zijn spraakwaterval in de goede richting te leiden. Merho moest de film proberen te herkennen en het verband met zijn stripreeks verklaren. Op de plaats van afspraak arriveerde de anders zeer zelfzekere Merho behoorlijk zenuwachtig. "Jongens, ik waarschuw jullie. Ik heb de hele nacht in de filmencyclopedie gestudeerd." [1] SWISS MISS (Laurel en Hardy film uit 1938; in het gekozen fragment declameert Oliver Hardy, alias de Dikke, een zelfgeschreven versje voor het meisje op wie hij verliefd is) 
(na een seconde) SWISS MISS. Dat fragment heb ik trouwens gebruikt in het Kiekeboe-kortverhaal De grotten van Ann. Daarin knalt een lawaaierig liedje met de woorden van dit versje uit Fanny's radio. De actrice voor wie Oliver Hardy zijn versje opzegt, heb ik enkele jaren geleden gezien in Amerika, op een conventie van The Sons of the Desert, de fanclub val Laurel en Hardy, waar ik lid van ben. Ik ben bij die fanclub terechtgekomen toen ik De zaak Luc Raak maakte, het Kiekeboe-verhaal over de Dikke en de Dunne. Toen dat verhaal liep, kreeg ik opeens telefoon uit Nederland, van de man die daar met een tijdschrift over Laurel en Hardy en met de plaatselijke afdeling van hun fanclub bezig is. Hij heeft me in contact gebracht met een man in Wiesbeke, die net met een Vlaamse afdeling wou starten. En zo ben ik bij de fanclub gesukkeld. Ik hou me er nu wat minder mee bezig omdat zulke clubs na een tijdje vervallen in tombola's en andere activiteiten die eigenlijk niks meer te maken hebben met de kern van de zaak. En dan die fanatieke verzamelaars... Ik ben nooit verzamelaar geweest, ik heb zelfs niet alle films van Laurel en Hardy. Ik snap dus ook die mensen niet die alles van Kiekeboe willen verzamelen. Ik deel mijn publiek op in twee groepen: lezers en verzamelaars. Van sommige fanatieke verzamelaars vraag ik me echt af of ze mijn strips wel lezen. Met verzamelaars heb ik wat moeite, met de lezers niet. Al maak ik mijn strip niet met een concreet publiek voor de ogen. Ik maak die strip voor mezelf en ik hoop dat de lezers het leuk zullen vinden. Zo deden Hergé en Vandersteen het ook. Ik heb dus ook wel problemen met die moderne marketingjongens die overal een profiel op willen plakken. Zo werkt dat volgens mij niet. Het klassieke profiel beschrijft het Kiekeboe-publiek als kinderen tussen twaalf en vijftien. Na Suske & Wiske beginnen ze aan Kiekeboe. Maar Kiekeboe-lezers blijven de reeks nog lang volgen. De meisjes blijken Fanny overigens te zien als een ideaalbeeld, en dat verontrust me wel een beetje ... (lachje) Maar om terug te komen op Laurel en Hardy: ze zijn gewoon schitterend. Eén van de weinige komische duo's die elkaar perfect aanvulden. Ze gunden elkaar grappen, omdat ze beseften dat de andere de grap beter zou brengen. Dat is zeer zeldzaam bij komische duo's: meestal is de ene maar aangever voor de andere. En ze stralen een zekere warmte uit. Ik rangschik mijn favoriete komieken als volgt: 1. Laurel en Hardy; 2. Buster Keaton; 3. W.C. Field; 4. Chaplin. Laurel en Hardy zijn ook nog zeer modern, vergeleken met hun tijdsgenoten. Zijn de andere fragmenten ook van Laurel en Hardy? (lacht) De rol van dit soort films is overgenomen door de tv, met feuilletons als Mr. Bean, Fawlty Towers, Keeping up appearances of Absolutely Fabulous. Ik vind het wel ergens jammer dat je nog maar weinig humoristische films hebt. Eén van de voordelen van The Sons of the Desert is dat ik de films van Laurel en Hardy nog wel eens op een groot scherm te zien krijg. Dan merk ik weer eens hoe goed het kan doen om collectief te lachen. Als je alleen voor tv zit, heb je dat effect natuurlijk niet. [2] Twin Peaks - FIRE WALK WITH ME (David Lynch, 1992; in het geselecteerde fragment bereidt David Lynch twee FBI-agenten voor op hun opdracht) 
(even pauze) Dat is allez ... die man van Twin Peaks, David Lynch. Ik moet die film gezien hebben. God, hoe heet die? Ah, een film naar de serie. Nee, dat zegt me toch niks. Ik vond dat magisch realisme van de serie bijzonder boeiend. Ik ben altijd geïntigreerd door dingen die ik niet kan vatten. Ik zou zelf nooit op zulke ideeën komen. Misschien zit ik te veel vastgeroest in klassieke patronen. Naar aanleiding van Twin Peaks heb ik ook wat magische elementen in Kiekeboe gebracht. De zeemeermin in Gedonder om de bliksem was daar een resultaat van. Ik weet voor mezelf eigenlijk niet goed of dat wel werkt. In Twin Peaks komt ook een transseksuele politie-inspecteur voor. Dat was het eerste vonkje dat me ertoe heeft aangezet om Timotheus Triangl weer uit de kast te halen, als vrouw. Ik heb eigenlijk niet zo veel van Lynch gezien. The Elephant Man vond ik magistraal en Twin Peaks heb ik ontdekt door Dirk Willemse [toenmalig directeur Standaard Strips] en Willy Linthout [tekenaar van Urbanus], die de reeks al op BBC hadden ontdekt. [3] BATMAN RETURNS (Tim Burton, 1992; in het gespeelde fragment verandert Michelle Pfeiffer, die net uit het raam werd geworpen, van secretaresse in Catwoman) 
(lange stilte) Dat is Michelle Pfeiffer. Is het één van die Batman-films? Ah, de tweede. Daar heb ik onlangs op tv nog een klein stukje van gezien. Die film is van 1992, want hij draaide op Hollywood Boulevard toen wij daar waren. Vrienden van ons zijn toen 's avonds nog gaan kijken, maar ik was te moe. Achteraf ben ik blij dat ik er mijn nachtrust niet voor gelaten heb, want ik vind hem eigenlijk niet zo goed. Danny De Vito was wel fantastisch als de Penguin. De Vito is zo één van die acteurs die voor mij weinig fout kunnen doen. Get Shorty vond ik niet goed, maar De Vito is bij momenten zo briljant dat ik voor hem blijf kijken. Twins heb ik ook alleen voor hem uitgekeken. Ik heb iets gelijksoortigs met Fernandel. Die heeft ook in heel veel slechte films gespeeld, maar hijzelf is meestal schitterend. Batman Returns heb je er waarschijnlijk bij gestopt omdat het een verfilming van een strip is. Van het Kiekeboe-album Het witte bloed is een langspeelfilm voor video gemaakt. Door financiële problemen is het bij die ene verfilming gebleven. Wil je nog een vervolg op dat filmavontuur? Jazeker. Animatiefilm is erg mooi, maar de stijl van Kiekeboe leent er zich niet echt voor. Als het op zijn Disneys zou kunnen, zou het natuurlijk prachtig zijn, maar die kwaliteit is zo onvoorstelbaar duur. Van de stripreeks Urbanus is enkele jaren geleden een mooie proeftekenfilm van een twintigtal minuten gemaakt. Die heeft tientallen miljoenen gekost. Er is toen even sprake van geweest dat een Amerikaans productiehuis Urbanus zou gaan maken. Het eerste wat ze zeiden, was dat de kostprijs omlaag moest. Maar Disney is zo prachtig. Toen ik die zigeunerin in The Hunchback of Notre Dame zag, dacht ik: "Als ome Walt dit wist, draaide zijn as zich om in zijn urne". Als Fanny zo goed geanimeerd zou zijn, dan kan het. Anders wordt het al snel houterig. Ik vind die tekenfilms die ze van Kuifje hebben gemaakt, statischer dan de zogenaamd statische tekenstijl van Hergé. Geef mij dan maar de albums. Maar de Kuifje-films met echte acteurs vind ik vrij goed. Ik denk dat Kiekeboe zich ook erg goed leent tot live action. Bij veel James Bond-films denk ik: "Dat zijn nu de scenario's die ik in mijn stripreeks wil benaderen". En met film kun je zo veel doen: je hebt er bijvoorbeeld muziek bij. Het grote probleem bij de verfilming van een strip is dat in een strip in tegenstelling tot in een sitcom of een soap, niet op een decor gekeken wordt. En je zit dus met een hele resem decors. Dat kost veel geld. Voor het werk van grote schrijvers als Walschap wil men nog wel eens een budget vrijmaken, maar voor een verfilming van een strip? Strips zijn nog altijd kid's stuff. Heeft het feit dat je heel graag een verfilming wil, iets te maken met het gevoel dat jouw medium, het stripverhaal, minderwaardig is? Hoe ouder ik word, hoe minder last ik daarmee heb. Het blijft natuurlijk zo dat strips, en zeker humoristische strips, en nog erger humoristische strips voor kinderen, in een verdomhoekje gestopt worden. Maar ik heb daar geen complexen over. Dan denk ik maar aan dat gezegde: "Ik huil de hele weg... tot aan de bank". Je zou van sommige Kiekeboe-verhalen een jeugdboek of een detectiveroman kunnen maken, als je ze een beetje aanpast. Maar dan zou ik er even lang aan werken om er dan hoogstens twee- tot drieduizend van te verkopen. Nee, ik wil zo'n verfilming vooral omdat ik met dat eerste project op mijn honger ben blijven zitten. Ik was daar heel enthousiast over, maar het is niet gelopen zoals ik het gewild had. Door een slechte distributie heeft de film zijn publiek nooit echt bereikt. Ik had bij het uiteindelijke resultaat een waslijst opmerkingen, maar er zaten mogelijkheden in. [4] CLOSE ENCOUNTERS OF THE THIRD KIND (Steven Spielberg, 1997; een chauffeur ziet een bundel licht uit de nachtelijke hemel komen) 
(na tien seconden) Close Encounters of the Third Kind. Die heb je er zeker tussen gezet voor de science fiction. Ik heb in Kiekeboe in het begin nogal veel science fiction gebruikt. Dat was toen ook de tijdsgeest. Nu is dat minder, maar in het verhaal waarmee ik ga beginnen in de krant, De wereld volgens Kiekeboe, gebruik ik dat thema weer. Kiekeboe reist in de tijd, maar meer wil ik daarover niet verklappen. Alleen dat ik er een mug bij nodig heb. Ik vind tijdmachines of ruimtetuigen zo banaal. Dat is ook de reden dat ik zo lang heb gewacht om nog eens science fiction in te lassen. Reizen in de tijd is natuurlijk ook het terrein van Suske en Wiske. Om achteruit in de tijd te reizen ben ik waarschijnlijk te perfectionistisch. Ik zou me dan zeer uitvoerig willen documenteren. Van Jaws heb ik een fragment verwerkt in Haaiman. Ik geef dan wel de bron er onopvallend bij, om me in te dekken (lacht). Wat ik van Spielberg heel goed vond, is zijn debuutfilm Duel en de Indiana Jones-cyclus. In die cyclus wordt trouwens gretig uit de Kuifje-albums gepikt. Spielberg heeft ooit eens alle filmrechten op Kuifje gekocht. Bob De Moor, de studiomedewerker van Hergé, vertelde me daarna dat dat niet was om Kuifje te verfilmen, maar wel om er ongestoord elementen uit te kunnen halen. Hergé geloofde heel erg in Spielberg en heeft heel veel toegevingen gedaan: merchandisingrechten en artistieke vrijheid. [5] CHAPLIN (Richard Attenborough, 1992) 
(na enkele seconden) Dat is Chaplin. Dat was niet zo'n goede film. Ik heb net de autobiografie van Chaplin gelezen, waarop de film gebaseerd is. Zeker het tweede deel daarvan is nogal opschepperig. Hij vertelt over alle groten der aarde, politici en wetenschappers, die hij ontmoet heeft. Maar over zijn collega's geen woord. Stan Laurel is nog zijn roommate geweest, maar komt in die hele autobiografie niet voor. Buster Keaton heeft trouwens op het einde van zijn leven gezegd: "Laat je niets wijsmaken. Ze zeggen dat Charlie de grootste is, maar Stan is de grootste". Chaplin is wel nog goed genoeg om een cameo te versieren in Kiekeboe (in Kies Kiekeboe) (lacht). [6] THE SILENCE OF THE LAMBS (Jonathan Demme, 1991; in het gekozen fragment zit een meisje in de radio mee te zingen, daarna komt de beroemde nachtkijker in beeld) 
Ah, is dat Frenzy? Nee? Natuurlijk, The Silence of the Lambs. De nachtkijker. Ik ben daar eigenlijk gewoon naar toe gegaan omdat er zoveel om te doen was. Maar hij was echt wel heel goed. Je hebt dat met opzet zo gedaan natuurlijk, maar ook hiervan heb ik een fragment gebruikt in Kiekeboe (De hoofdzaak). Ik vind Jodie Foster een heel intelligente en knappe actrice. Ze vult het hele scherm, zoals Anthony Hopkins of Dustin Hoffman dat ook kunnen. [7] TURKS FRUIT (Paul Verhoeven, 1973; Monique Van De Ven pikt lifter Rutger Hauer op) 
Is dat Turks Fruit? Wat is de link? Vind je dat Monique van de Ven daar op Fanny lijkt? Misschien... Ze is wel iets te mollig voor Fanny. Fanny is nochtans wat voller geworden in vergelijking met het begin. Ze is ontstaan in het post-Twiggy-tijdperk, toen alles zo plat mogelijk moest zijn. Die film is echt de illustratie van de tijdsgeest. Ik had toen vaak het gevoel dat die mooie tijden niet konden blijven duren. Anderzijds had ik er soms wel wat last mee, want op Sint-Lucas vonden de leerkrachten de conventionele strips die ik maakte, maar niks. Toch heb ik gewoon doorgezet met mijn stripplannen. Ik heb overigens wel een deel van die tijd 'gemist', omdat mijn vader toen overleden is. Is dat hier dat Rutger Hauer zijn gulp dichttrekt en zijn piemel ertussen blijft zitten? Zie je wel? (schatert) Toen moest je die film gezien hebben. Opeens kon dat, seks in een film. En het moest dan direct zo plat en breed uitgesmeerd mogelijk zijn. Een seksscène was bijna verplicht. [8] BRAM STOKER'S DRACULA (Francis Ford Coppola, 1992; in het getoonde fragment komt Keanu Reeves aan bij het kasteel van Graaf Dracula) 
Dat is iets Dracula-achtigs. Is dat die Dracula-film van een paar jaar geleden? Die viel mij tegen. Ik miste de clichés. Voor mij horen die typische vampierenclichés erbij. Ik vond Polanski's Dance of the Vampires veel leuker. Persifleer dat, maak er grappen rond. Ik vind vampiers ook leuk om er in Kiekeboe mee bezig te zijn. Er komt trouwens zeker nog een derde vampierenverhaal in Kiekeboe (na Het witte bloed en De kus van Mona). Ik ben op dat idee van die vampiers gekomen door de heisa over de risicogroepen voor Aids. Je hoorde allerlei over drugsverslaafden, homo's enzo. Maar de eerste risicogroep waren volgens mij de vampiers (lachje). Ik wou dus iets doen over een vampier die Aids kreeg. Maar ik heb dat uiteindelijk gelaten omdat ik niet wist of ik dat wel kon doen. Dat was één van de zeldzame keren dat ik daarover getwijfeld heb. [9] KOKO FLANEL (Stijn Conincx, 1990, met Urbanus; in het gespeelde fragment zitten Bea Van Der Maat en Koen Crucke samen in een caravan) 
(zeer snel) Koko Flanel. Die heb je ertussen gestopt voor Urbanus zeker, en voor het Kiekebanus-project. Ik lees een citaat voor: "Urbanus heeft goede ideeën, maar hij heeft een regisseur nodig". Klinkt dat bekend? Euh... Het komt uit een interview met Merho uit 1982. Natuurlijk. Dat was voor Urbanus dit heeft gemaakt met Stijn Conincx (ondeugende glimlach). Tegenwoordig laat ik me niet zo gemakkelijk meer uit mijn tent lokken. Ik ben voorzichtiger in wat ik zeg en wat ik niet zeg. Urbanus is een schitterende gagmaker. Linthout en ik hebben hem voortdurend moeten intomen om de verhaallijn in het oog te houden. ik werk daarin heel anders dan zij. Zij hechten wat minder belang aan een vooropgesteld strak scenario. Kiekebanus was een leuk project, maar we plannen niet direct een vervolg. [10] THE LADY VANISHES (Alfred Hitchcock, 1938; een scène op een trein) 
Dat is zeker Hitchcock? Van dat dametje dat verdwijnt op de trein. (met wat hulp) The Lady Vanishes. Van Hitchcock heb ik enorm veel geleerd. Maar iedereen die met spanning opbouwen bezig is, is schatplichtig aan Hitchcock. Veel van zijn films zijn ondertussen nogal gedateerd, maar hij heeft veel codes vastgelegd. In Het Stokvis-incident heb ik dezelfde truc gebruikt als in deze film: mevrouw Stokvis, die altijd een off-screen character geweest is, staat in de titel, maar blijft uit beeld. Ik heb ook fragmenten uit zijn films gebruikt, in Schiet niet op de pianist en Het plan SStoeffer. Ik geef dan wel altijd op een subtiele manier de bron erbij, anders word ik nog beschuldigd van plagiaat. En wat is plagiaat? In het verhaal dat op 25 januari in de krant begint, komt een grote echtscheidingsshow voor, als parodie op die trouwprogramma's op tv. Nu blijkt diezelfde scène ook in Geert Hoste's eindejaarsshow te zitten. Maar mijn verhaal is bedacht voor zijn show begon te lopen. Ondertussen denkt iedereen dat ik dat idee gepikt heb ... |
|
||||||
|
laatste aanpassing
|
||||||||
