Een houten pop met stoffen handjes, dat was Kiekeboe 45 jaar geleden. De zwaar besnorde, nu als dagbladverschijnsel bekende antiheld was toen een hoofdpersonage in het poppenkastspel van Merho's veertien jaar oudere broer Walter. Op een blauwe maandag experimenteerde Merho met de gestalte van de pop als mogelijk stripfiguurtje. In de eerste schetsen was hij nog grijzer, ouder en dikker, luisterde zijn vrouw naar de naam Sofie, fungeerde een struisvogel als huisdier. Voor hij hem verkocht aan Het Laatste Nieuws en De Nieuwe Gazet paste de tekenaar zijn volksheld echter nog aan. Een kwarteeuw later maken Kiekeboe, Fanny, Charlotte, Konstantinopel en het gezin Van Der Neffe nog steeds amok in beide dagbladen. Werden er van het eerste album, De Wollebollen uit 1979, amper 5.000 exemplaren gedrukt, dan gaat elke nieuwe Kiekeboe nu zo'n 100.000 keer over de toonbank. Na 25 jaar krijgt de antiheld, naast een nieuwe lay-out, nu een overzichtstentoonstelling in de Arenbergschouwburg, waarin getracht wordt aan de hand van originelen, merchandising, schaalmodellen en schetsmateriaal aan te tonen hoe de kalende veertiger destijds via het poppenspel uitgroeide tot een van Vlaanderens populairste stripfiguren.

Volgens Merho (55) zijn er in al die jaren, waarin 92 albums verschenen, heel wat veranderingen gebeurd. "Kiekeboe is danig geëvolueerd. Vroeger was het personage karikaturaler, houteriger. Dat kon niet anders, want het tempo voor het maken van een krantenstrip was en is nu eenmaal waanzinnig hoog. Nu heb ik echter twee assistenten, wat me in staat stelt meer tijd en ruimte te besteden aan zaken als decors en kledij. Maar ook inhoudelijk zijn de verhalen wat complexer geworden. Ik weet niet of het je is opgevallen, maar net als in de film ligt het vertelritme hoger. In vergelijking met vroeger zijn de grappen ook harder. Er kan ook meer omdat de tolerantiegrens gestegen is. Grappen over religie waren vroeger uit den boze. De mensen namen er aanstoot aan. Dat is helemaal verdwenen - ik heb onlangs zelfs een album lang de draak gestoken met Opus Dei. Seks, daar moest je ook mee oppassen. Ik weet nog dat ik omfloerst moest aanbrengen hoe Kiekeboes baas Vandekasseien er minnaressen op nahield. Nu laat ik hem gewoon op het bed ploffen met enkele halfnaakte meisjes aan zijn zij." Een van Merho's lievelingsboeken uit de stapel is Album 26, "waarin ik kon spelen met het stripmedium, personages uit hun kaders liet lopen en absurde situaties creëerde. Ik heb nooit zoveel brieven van fans gekregen als toen dat album verscheen. Ze vonden het schandelijk. Maar wat blijkt? Achttien jaar later is het nog steeds een van de best verkochte."

Kiekeboe Zilver is volgens Merho niet echt een overzichtstentoonstelling in de brede betekenis van het woord. "Het is wat beperkt. Dat is te wijten aan de ruimte en aan het feit dat het eerder bedoeld is voor de toeschouwers die tijdens de pauze of na een voorstelling nog even willen blijven plakken. Maar ik vind het wel leuk, ook omdat het een ander publiek is." Opmerkelijk is het feit dat er over de 'Kiekeboe'-film van Renaat Coppens geen woord noch prent terug te vinden is. Zoals bekend leeft Merho in onmin met de regisseur sinds hij het 'aangepaste' script onder ogen kreeg. "In De Morgen zei die man ooit geen Kiekeboe-fan te zijn", reageert de tekenaar twee jaar na datum. "Sterker nog, hij was er zelfs nooit in geslaagd een album uit te lezen. Geen wonder dat het een van de grootste flops van de Vlaamse filmgeschiedenis is geworden. Maar goed, (grijnst) ik heb mijn mislukt filmavontuur kunnen afreageren in The Simstones en nu is het zo dat mijn uitgeverij er de politiek op na houdt dat bij een adaptatie van bestaand materiaal moet worden uitgegaan. Gebeurt dat niet, wel, dan is er geen adaptatie mogelijk." Zelf zou hij graag de laatste 'Kiekeboe', De heeren van Scheurbuyk verfilmd zien. Merho zegt zich bij dat album erg geamuseerd te hebben. "De figuren verhouden zich tot elkaar in een andere context, de setting van de Middeleeuwen is leuk en ik gebruik heel veel verwijzingen naar oudere albums. Als het verhaal wordt aangedikt en beter uitgewerkt, dan is dat een ideaal filmscenario. Wat zegt u? Hoe ik zou reageren als Coppens morgen interesse toont? (harde lach) Geloof mij, die man komt niet meer aan mijn ding, hoor. Zeker weten."

Kiekeboe verschijnt bij Standaard Uitgeverij. Kiekeboe Zilver, nog tot 28 maart in de Antwerpse Arenbergschouwburg, Arenbergstraat 28. Open tijdens de voorstellingen. Info op 03 202 46 11.


ps: hetzelfde interview, zij het iets anders geschreven, kun je ook vinden in de Kiosk editie Antwerpen van maart.